Kalendarz rozwoju mowy

OKRES MELODII 0-1 ROK ŻYCIA
 

Pierwszy krzyk dziecka jest oznaką jego życiowej aktywności, ale również potwierdzeniem prawidłowego funkcjonowania narządów mowy. Początkowo dziecko komunikuje się z otoczeniem za pomocą krzyku.

W 2 – 3 miesiącu życia dziecko głuży, czyli wydaje specyficzne dźwięki o przypadkowym miejscu artykulacji, które nie mieszczą się w systemie fonologicznym języka.

Około 6 miesiąca życia dziecko zaczyna gaworzyć, czyli powtarzać dźwięki zasłyszane z otoczenia. Jest to duży krok na drodze rozwoju mowy. Sylaby te nie mają jeszcze dla dziecka konkretnego znaczenia.

OKRES WYRAZU 1-2 ROK ŻYCIA

Kojarzenie wielokrotnie powtarzanych dźwięków ze wskazywaniem odpowiedniej osoby lub przedmiotu prowadzi do wypowiadania ze zrozumieniem pierwszych słów: mama, tata, baba, lala. Umiejętność

tę zdobywa dziecko około 1 roku życia. W słowniku dziecka możemy już zaobserwować samogłoski

[a, o, u, e, y, i] oraz spółgłoski [m, p, b, t, d].

Maluch rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć.
W tym okresie, obok istniejących już samogłosek, w mowie dziecka doskonali się artykulacja spółgłosek:     [m, p, b, m., t, d, n, k, ś, ć] czasem [ź, dź]. Pozostałe głoski zastępowane są łatwiejszymi, o zbliżonym miejscu artykulacji. Charakterystyczną cechą wymowy dziecka w tym okresie jest upraszczanie, tzn. wypowiadanie pierwszej lub ostatniej sylaby danego słowa.

OKRES ZDANIA 2-3 ROK ŻYCIA
 

Jest to czas budowania zdań. Początkowo są to zdania proste, składające się z dwóch lub trzech wyrazów. Stopniowo rozrastają się, przechodząc w wypowiedzi dłuższe, cztero-, pięciowyrazowe.

3-latek powinien już wymawiać wszystkie samogłoski ustne i nosowe oraz spółgłoski [p, b, m, f, w, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, h, t, d, n, l, ł, j]. W tym wieku pojawiają się głoski [s, z, c, dz]. Chociaż dziecko dużo głosek umie już wypowiedzieć poprawnie w izolacji, w mowie potocznej zastępuje je jeszcze łatwiejszymi. Najczęściej [s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż] są zastępowane przez zmiękczone odpowiedniki [ś, ź, ć, dź]. Głoska [r] wymawiana jest jako [l] bądź [j].

 

OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECIĘCEJ-WIEK PRZEDSZKOLNY
4 rok życia Dziecko 4-letnie powinno już wymawiać w mowie potocznej [s, z, c, dz], które to głoski do tej pory zastępowane były przez [ś, ź, ć, dź]. Niekiedy pojawiają się w artykulacji głoski dziąsłowe [sz, ż, cz, dż]. Głoska [r] nadal zastępowana jest przez [l].

Następuje stały wzrost słownictwa a wypowiedzi stają się coraz dłuższe i barwniejsze.

Dziecko poznaje świat korzystając z języka, czyli zadaje pytania. Uczy się opowiadać
o emocjach, nazywać relacje przestrzenne i czasowe.

 

5 rok życia Dziecko 5-letnie zazwyczaj wypowiada większość głosek polszczyzny łącznie z [sz, ż, cz, dż].

Dziecko potrafi już opowiadać, co wydarzyło się w przeszłości i co wydarzy się w niedalekiej przyszłości. Opisuje cechy osób i przedmiotów oraz relacje przestrzenne zachodzące między nimi.

 

6 rok życia Dziecko 6-letnie posługuje się wszystkimi głoskami języka polskiego, także głoskami [sz, ż, cz, dż] oraz głoską [r].
Wykorzystuje wszystkie części mowy i schematy składniowe. Zazwyczaj prawidłowo stosuje formy gramatyczne.